TH

จำนวนเชิงซ้อนไม่ได้เป็นเพียงนิพจน์ทางพีชคณิตเท่านั้น แต่ยังสามารถเขียนแทนด้วยจุดหรือเวกเตอร์ในระบบพิกัดฉากสองมิติที่เรียกว่า "ระนาบเชิงซ้อน" (Complex Plane) หรือ "แผนภาพอาร์กองด์" (Argand Diagram) ซึ่งช่วยให้เราตีความหมายของ "ค่าสัมบูรณ์" (Modulus) ในเชิงระยะทางทางเรขาคณิตและสร้างกราฟของสมการและอสมการเชิงซ้อนได้อย่างชัดเจน

EN

Complex numbers are not merely algebraic expressions; they can be geometrically represented as points or vectors on a two-dimensional coordinate system known as the "Complex Plane" or "Argand Diagram". This geometric perspective allows us to interpret the "Modulus" (Absolute Value) as distance and visualize equations and inequalities as geometric loci.

1

🧭 ระนาบเชิงซ้อน (แผนภาพอาร์กองด์) 🧭 Complex Plane (Argand Diagram)

TH

หลักการแทนจำนวนเชิงซ้อน: กำหนดจำนวนเชิงซ้อน $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i$ เมื่อ ${\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b} \in \mathbb{R}$ เราสามารถแทน $z$ บนระนาบเชิงซ้อนได้ด้วย จุด $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$ หรือ เวกเตอร์ที่มีจุดเริ่มต้นที่จุดกำเนิด $(0,0)$ และจุดสิ้นสุดที่ $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$ โดยกำหนดแกนอ้างอิงดังนี้:

  • แกนจริง (Real Axis - $\text{Re}$): คือ แกนนอน (แกน $X$) ใช้บอกค่าของส่วนจริง ${\color{#1565c0}\text{Re}(z) = a}$
  • แกนจินตภาพ (Imaginary Axis - $\text{Im}$): คือ แกนตั้ง (แกน $Y$) ใช้บอกค่าของส่วนจินตภาพ ${\color{#e65100}\text{Im}(z) = b}$
$$ z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i \iff \text{Point } P({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b}) \iff \overrightarrow{OP} = \begin{bmatrix} {\color{#1565c0}a} \\ {\color{#e65100}b} \end{bmatrix} $$
EN

Geometric Representation: Given a complex number $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i$ where ${\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b} \in \mathbb{R}$, we represent $z$ on the complex plane as the point $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$ or as a position vector starting at the origin $(0,0)$ and ending at $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$, with the coordinate axes defined as:

  • Real Axis ($\text{Re}$): The horizontal axis ($X$-axis) representing the real part ${\color{#1565c0}\text{Re}(z) = a}$.
  • Imaginary Axis ($\text{Im}$): The vertical axis ($Y$-axis) representing the imaginary part ${\color{#e65100}\text{Im}(z) = b}$.
$$ z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i \iff \text{Point } P({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b}) \iff \overrightarrow{OP} = \begin{bmatrix} {\color{#1565c0}a} \\ {\color{#e65100}b} \end{bmatrix} $$

💡 คลิกปุ่มด้านบนหรือคลิกบนกราฟเพื่อเปลี่ยนตำแหน่งจุด $z = a + bi$ พร้อมดูเวกเตอร์สังยุค $\bar{z}$ และนิเสธ $-z$ 💡 Click the buttons above or click directly on the canvas to move $z = a + bi$ and observe $\bar{z}$ and $-z$.

Example 1.1

จงเขียนจำนวนเชิงซ้อน $z_1 = 3 + 4i$ และ $z_2 = -2 + 5i$ ในรูปคู่อันดับและระบุจตุภาค (Quadrant)

$$ \begin{aligned} z_1 &= 3 + 4i \\ &= (3, 4) \quad \text{อยู่ในจตุภาคที่ } 1 \text{ (Quadrant I)} \\ z_2 &= -2 + 5i \\ &= (-2, 5) \quad \text{อยู่ในจตุภาคที่ } 2 \text{ (Quadrant II)} \end{aligned} $$

Write $z_1 = 3 + 4i$ and $z_2 = -2 + 5i$ as ordered pairs and identify their quadrants.

$$ \begin{aligned} z_1 &= 3 + 4i \\ &= (3, 4) \quad \text{lies in Quadrant I} \\ z_2 &= -2 + 5i \\ &= (-2, 5) \quad \text{lies in Quadrant II} \end{aligned} $$
Example 1.2

จงหาพิกัดของจุดบนระนาบเชิงซ้อนที่แทนจำนวน $z_3 = -5$ และ $z_4 = -7i$ พร้อมระบุแกนที่จุดตั้งอยู่

$$ \begin{aligned} z_3 &= -5 + 0i \\ &= (-5, 0) \quad \text{อยู่บนแกนจริงฝั่งลบ (Negative Real Axis)} \\ z_4 &= 0 - 7i \\ &= (0, -7) \quad \text{อยู่บนแกนจินตภาพฝั่งลบ (Negative Imaginary Axis)} \end{aligned} $$

Find the coordinates on the complex plane for $z_3 = -5$ and $z_4 = -7i$ and state their axes.

$$ \begin{aligned} z_3 &= -5 + 0i \\ &= (-5, 0) \quad \text{lies on the Negative Real Axis} \\ z_4 &= 0 - 7i \\ &= (0, -7) \quad \text{lies on the Negative Imaginary Axis} \end{aligned} $$
Example 1.3

กำหนดให้ $z = 4 - 3i$ จงหาพิกัดของจุดที่แทน $\bar{z}, -z$ และ $-\bar{z}$ บนระนาบเชิงซ้อน

$$ \begin{aligned} z &= 4 - 3i \implies (4, -3) \\ \bar{z} &= 4 + 3i \implies (4, 3) \quad \text{(สะท้อนข้ามแกนจริง } X\text{)} \\ -z &= -4 + 3i \implies (-4, 3) \quad \text{(สะท้อนผ่านจุดกำเนิด } (0,0)\text{)} \\ -\bar{z} &= -4 - 3i \implies (-4, -3) \quad \text{(สะท้อนข้ามแกนจินตภาพ } Y\text{)} \end{aligned} $$

Given $z = 4 - 3i$, find the coordinates representing $\bar{z}, -z$, and $-\bar{z}$ on the complex plane.

$$ \begin{aligned} z &= 4 - 3i \implies (4, -3) \\ \bar{z} &= 4 + 3i \implies (4, 3) \quad \text{(reflection across Real Axis)} \\ -z &= -4 + 3i \implies (-4, 3) \quad \text{(reflection through Origin)} \\ -\bar{z} &= -4 - 3i \implies (-4, -3) \quad \text{(reflection across Imaginary Axis)} \end{aligned} $$
Example 1.4

กำหนดเวกเตอร์ของ $z_1 = 2 + i$ และ $z_2 = 1 + 3i$ จงหาจุดสิ้นสุดของเวกเตอร์ผลบวก $z_1 + z_2$

$$ \begin{aligned} z_1 + z_2 &= (2 + i) + (1 + 3i) \\ &= (2 + 1) + (1 + 3)i \\ &= 3 + 4i \\ \text{จุดสิ้นสุดของเวกเตอร์} &= (3, 4) \end{aligned} $$

Given vectors for $z_1 = 2 + i$ and $z_2 = 1 + 3i$, find the terminal point of the sum vector $z_1 + z_2$.

$$ \begin{aligned} z_1 + z_2 &= (2 + i) + (1 + 3i) \\ &= (2 + 1) + (1 + 3)i \\ &= 3 + 4i \\ \text{Terminal Point} &= (3, 4) \end{aligned} $$
Example 1.5

จงหาค่าของจำนวนจริง $x$ ที่ทำให้จุดของ $z = (x - 2) + (2x - 6)i$ อยู่บนแกนจริงพอดี

จุดจะอยู่บนแกนจริงเมื่อส่วนจินตภาพ $\text{Im}(z) = 0$

$$ \begin{aligned} \text{Im}(z) &= 0 \\ 2x - 6 &= 0 \\ 2x &= 6 \\ x &= 3 \end{aligned} $$

Find the real number $x$ such that the point $z = (x - 2) + (2x - 6)i$ lies on the Real Axis.

A point lies on the Real Axis when its imaginary part $\text{Im}(z) = 0$.

$$ \begin{aligned} \text{Im}(z) &= 0 \\ 2x - 6 &= 0 \\ 2x &= 6 \\ x &= 3 \end{aligned} $$
Example 1.6

เมื่อนำเวกเตอร์ของ $z = 3 + 2i$ มาคูณด้วย $i$ จงหาพิกัดใหม่และอธิบายการเปลี่ยนแปลงทางเรขาคณิต

$$ \begin{aligned} i \cdot z &= i(3 + 2i) \\ &= 3i + 2i^2 \\ &= -2 + 3i \\ \text{พิกัดใหม่} &= (-2, 3) \quad \text{(หมุนทวนเข็มนาฬิกา } 90^\circ \text{ รอบจุดกำเนิด)} \end{aligned} $$

When the vector $z = 3 + 2i$ is multiplied by $i$, find the new coordinates and describe the geometric transformation.

$$ \begin{aligned} i \cdot z &= i(3 + 2i) \\ &= 3i + 2i^2 \\ &= -2 + 3i \\ \text{New Coordinates} &= (-2, 3) \quad \text{(rotated } 90^\circ \text{ counterclockwise about the origin)} \end{aligned} $$
Example 1.7

จงหาจุดกึ่งกลาง (Midpoint) ของส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมระหว่าง $z_1 = -2 + 6i$ และ $z_2 = 4 - 2i$

$$ \begin{aligned} z_{\text{mid}} &= \frac{z_1 + z_2}{2} \\ &= \frac{(-2 + 6i) + (4 - 2i)}{2} \\ &= \frac{2 + 4i}{2} \\ &= 1 + 2i \implies \text{พิกัดจุดกึ่งกลางคือ } (1, 2) \end{aligned} $$

Find the midpoint of the line segment connecting $z_1 = -2 + 6i$ and $z_2 = 4 - 2i$.

$$ \begin{aligned} z_{\text{mid}} &= \frac{z_1 + z_2}{2} \\ &= \frac{(-2 + 6i) + (4 - 2i)}{2} \\ &= \frac{2 + 4i}{2} \\ &= 1 + 2i \implies \text{Midpoint is } (1, 2) \end{aligned} $$
2

📏 ค่าสัมบูรณ์หรือโมดูลัส 📏 Absolute Value / Modulus

TH

บทนิยาม: ค่าสัมบูรณ์ (Absolute Value) หรือ โมดูลัส (Modulus) ของจำนวนเชิงซ้อน $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i$ เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ ${\color{#00838f}\vert z\vert}$ หรือ ${\color{#00838f}\vert a + bi\vert}$ คือ ระยะทางจากจุดกำเนิด $(0,0)$ ไปยังจุด $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$ บนระนาบเชิงซ้อน (ตามทฤษฎีบทพีทาโกรัส):

$$ {\color{#00838f}\vert z\vert} = \sqrt{{\color{#1565c0}a}^2 + {\color{#e65100}b}^2} $$

การหาระยะทางระหว่างสองจุด: ระยะทางระหว่างจุด $z_1 = {\color{#1565c0}a_1} + {\color{#e65100}b_1}i$ และ $z_2 = {\color{#1565c0}a_2} + {\color{#e65100}b_2}i$ คือ:

$$ {\color{#00838f}\vert z_1 - z_2\vert} = \sqrt{({\color{#1565c0}a_1} - {\color{#1565c0}a_2})^2 + ({\color{#e65100}b_1} - {\color{#e65100}b_2})^2} $$

⚠️ ข้อควรระวัง: ในสูตร $\sqrt{a^2 + b^2}$ ให้นำเฉพาะสัมประสิทธิ์จำนวนจริง $b$ มายกกำลังสองเท่านั้น (ห้ามนำ $i$ มายกกำลังสองในรากเป็นอันขาด!)

EN

Definition: The Absolute Value or Modulus of a complex number $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#e65100}b}i$, denoted by ${\color{#00838f}\vert z\vert}$ or ${\color{#00838f}\vert a + bi\vert}$, is the distance from the origin $(0,0)$ to the point $({\color{#1565c0}a}, {\color{#e65100}b})$ on the complex plane (by the Pythagorean Theorem):

$$ {\color{#00838f}\vert z\vert} = \sqrt{{\color{#1565c0}a}^2 + {\color{#e65100}b}^2} $$

Distance Between Two Complex Numbers: The distance between $z_1 = {\color{#1565c0}a_1} + {\color{#e65100}b_1}i$ and $z_2 = {\color{#1565c0}a_2} + {\color{#e65100}b_2}i$ is:

$$ {\color{#00838f}\vert z_1 - z_2\vert} = \sqrt{({\color{#1565c0}a_1} - {\color{#1565c0}a_2})^2 + ({\color{#e65100}b_1} - {\color{#e65100}b_2})^2} $$

⚠️ Warning: In $\sqrt{a^2 + b^2}$, only square the real coefficient $b$ (never include $i^2 = -1$ inside the square root!).

Example 2.1

$\text{จงหาค่าสัมบูรณ์ของ } z = 3 - 4i$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \vert 3 - 4i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + (-4)^2} \\ &= \sqrt{9 + 16} \\ &= \sqrt{25} \\ &= 5 \end{aligned} $$

$\text{Find the modulus of } z = 3 - 4i\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \vert 3 - 4i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + (-4)^2} \\ &= \sqrt{9 + 16} \\ &= \sqrt{25} \\ &= 5 \end{aligned} $$
Example 2.2

$\text{จงหาค่าสัมบูรณ์ของ } z = -5 + 12i$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \vert -5 + 12i\vert \\ &= \sqrt{(-5)^2 + 12^2} \\ &= \sqrt{25 + 144} \\ &= \sqrt{169} \\ &= 13 \end{aligned} $$

$\text{Find the modulus of } z = -5 + 12i\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \vert -5 + 12i\vert \\ &= \sqrt{(-5)^2 + 12^2} \\ &= \sqrt{25 + 144} \\ &= \sqrt{169} \\ &= 13 \end{aligned} $$
Example 2.3

$\text{จงหาค่าของ } \vert -8i\vert \text{ และ } \vert -9\vert$

$$ \begin{aligned} \vert -8i\vert &= \sqrt{0^2 + (-8)^2} \\ &= \sqrt{64} \\ &= 8 \\ \vert -9\vert &= \sqrt{(-9)^2 + 0^2} \\ &= 9 \end{aligned} $$

$\text{Find the values of } \vert -8i\vert \text{ and } \vert -9\vert\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert -8i\vert &= \sqrt{0^2 + (-8)^2} \\ &= \sqrt{64} \\ &= 8 \\ \vert -9\vert &= \sqrt{(-9)^2 + 0^2} \\ &= 9 \end{aligned} $$
Example 2.4

$\text{จงหาค่าสัมบูรณ์ของ } z = \sqrt{3} + \sqrt{6}i$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{(\sqrt{3})^2 + (\sqrt{6})^2} \\ &= \sqrt{3 + 6} \\ &= \sqrt{9} \\ &= 3 \end{aligned} $$

$\text{Find the modulus of } z = \sqrt{3} + \sqrt{6}i\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{(\sqrt{3})^2 + (\sqrt{6})^2} \\ &= \sqrt{3 + 6} \\ &= \sqrt{9} \\ &= 3 \end{aligned} $$
Example 2.5

$\text{จงหาค่าสัมบูรณ์ของ } z = \displaystyle -\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{\left(-\frac{1}{2}\right)^2 + \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)^2} \\ &= \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{3}{4}} \\ &= \sqrt{\frac{4}{4}} \\ &= 1 \end{aligned} $$

$\text{Find the modulus of } z = \displaystyle -\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{\left(-\frac{1}{2}\right)^2 + \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)^2} \\ &= \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{3}{4}} \\ &= \sqrt{\frac{4}{4}} \\ &= 1 \end{aligned} $$
Example 2.6

$\text{จงหาระยะทางระหว่างจุดที่แทน } z_1 = 2 - i \text{ และ } z_2 = -4 + 7i \text{ บนระนาบเชิงซ้อน}$

$$ \begin{aligned} \vert z_1 - z_2\vert &= \vert (2 - i) - (-4 + 7i)\vert \\ &= \vert 6 - 8i\vert \\ &= \sqrt{6^2 + (-8)^2} \\ &= \sqrt{36 + 64} \\ &= \sqrt{100} \\ &= 10 \text{ หน่วย} \end{aligned} $$

$\text{Find the distance between } z_1 = 2 - i \text{ and } z_2 = -4 + 7i \text{ on the complex plane.}$

$$ \begin{aligned} \vert z_1 - z_2\vert &= \vert (2 - i) - (-4 + 7i)\vert \\ &= \vert 6 - 8i\vert \\ &= \sqrt{6^2 + (-8)^2} \\ &= \sqrt{36 + 64} \\ &= \sqrt{100} \\ &= 10 \text{ units} \end{aligned} $$
Example 2.7

$\text{กำหนดให้ } z = k + 6i \text{ เมื่อ } k > 0 \text{ ถ้า } \vert z\vert = 10 \text{ จงหาค่าของ } k$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= 10 \\ \sqrt{k^2 + 6^2} &= 10 \\ k^2 + 36 &= 100 \\ k^2 &= 64 \\ k &= 8 \quad (\text{เนื่องจาก } k > 0) \end{aligned} $$

$\text{Given } z = k + 6i \text{ with } k > 0\text{, if } \vert z\vert = 10\text{, find the value of } k\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= 10 \\ \sqrt{k^2 + 6^2} &= 10 \\ k^2 + 36 &= 100 \\ k^2 &= 64 \\ k &= 8 \quad (\text{since } k > 0) \end{aligned} $$
3

⚡ สมบัติของค่าสัมบูรณ์ ⚡ Properties of Modulus

TH

ทฤษฎีบท: ให้ $z, z_1, z_2$ เป็นจำนวนเชิงซ้อนใดๆ และ $n$ เป็นจำนวนเต็ม การใช้สมบัติของค่าสัมบูรณ์ช่วยให้เราหาขนาดของจำนวนเชิงซ้อนที่คูณ หาร หรือยกกำลังหลายชั้นได้ทันทีโดยไม่ต้องกระจายพจน์:

  • 1. สมบัติไม่ติดลบ: ค่าสัมบูรณ์เป็นศูนย์ได้เมื่อ $z = 0$ เท่านั้น
$$ {\color{#1565c0}\vert z\vert \ge 0} \quad \text{โดยที่} \quad {\color{#1565c0}\vert z\vert = 0 \iff z = 0} $$
  • 2. สมบัติความสมมาตร: ขนาดของ $z$, นิเสธ และสังยุค มีขนาดเท่ากันทั้งหมด
$$ {\color{#8e24aa}\vert z\vert = \vert -z\vert = \vert \bar{z}\vert = \vert -\bar{z}\vert} $$
  • 3. ความสัมพันธ์กับสังยุค: (สำคัญมากในการพิสูจน์และจัดรูป)
$$ {\color{#e65100}\vert z\vert^2 = z \cdot \bar{z}} $$
  • 4. สมบัติผลคูณและเลขยกกำลัง: สามารถกระจายค่าสัมบูรณ์เข้าไปในผลคูณและเลขยกกำลังได้
$$ {\color{#2e7d32}\vert z_1 \cdot z_2\vert = \vert z_1\vert \cdot \vert z_2\vert} \quad \text{และ} \quad {\color{#2e7d32}\vert z^n\vert = \vert z\vert^n} $$
  • 5. สมบัติผลหาร: กระจายค่าสัมบูรณ์ทั้งเศษและส่วนได้ (เมื่อ $z_2 \neq 0$)
$$ {\color{#00838f}\left\vert \frac{z_1}{z_2}\right\vert = \frac{\vert z_1\vert}{\vert z_2\vert}} $$
  • 6. อสมการอิงรูปสามเหลี่ยม (Triangle Inequality):
$$ \big\vert \vert z_1\vert - \vert z_2\vert \big\vert \le {\color{#c62828}\vert z_1 + z_2\vert \le \vert z_1\vert + \vert z_2\vert} $$
EN

Theorems: Let $z, z_1, z_2$ be any complex numbers and $n$ be an integer. Applying modulus properties allows us to evaluate the magnitude of products, quotients, and powers without expanding the expressions:

  • 1. Non-negativity: Modulus is zero if and only if $z = 0$
$$ {\color{#1565c0}\vert z\vert \ge 0} \quad \text{where} \quad {\color{#1565c0}\vert z\vert = 0 \iff z = 0} $$
  • 2. Symmetry: Magnitude is invariant under sign change and conjugation
$$ {\color{#8e24aa}\vert z\vert = \vert -z\vert = \vert \bar{z}\vert = \vert -\bar{z}\vert} $$
  • 3. Conjugate Product Identity: (vital for algebraic proofs and simplification!)
$$ {\color{#e65100}\vert z\vert^2 = z \cdot \bar{z}} $$
  • 4. Multiplicative & Power Property: Modulus distributes across products and integer powers
$$ {\color{#2e7d32}\vert z_1 \cdot z_2\vert = \vert z_1\vert \cdot \vert z_2\vert} \quad \text{and} \quad {\color{#2e7d32}\vert z^n\vert = \vert z\vert^n} $$
  • 5. Quotient Property: Modulus distributes over division (where $z_2 \neq 0$)
$$ {\color{#00838f}\left\vert \frac{z_1}{z_2}\right\vert = \frac{\vert z_1\vert}{\vert z_2\vert}} $$
  • 6. Triangle Inequality:
$$ \big\vert \vert z_1\vert - \vert z_2\vert \big\vert \le {\color{#c62828}\vert z_1 + z_2\vert \le \vert z_1\vert + \vert z_2\vert} $$
Example 3.1

$\text{จงหาค่าของ } \vert (3 + 4i)(5 - 12i)\vert \text{ โดยใช้สมบัติของค่าสัมบูรณ์}$

$$ \begin{aligned} \vert (3 + 4i)(5 - 12i)\vert &= \vert 3 + 4i\vert \cdot \vert 5 - 12i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + 4^2} \cdot \sqrt{5^2 + (-12)^2} \\ &= \sqrt{25} \cdot \sqrt{169} \\ &= 5 \cdot 13 \\ &= 65 \end{aligned} $$

$\text{Evaluate } \vert (3 + 4i)(5 - 12i)\vert \text{ using properties of modulus.}$

$$ \begin{aligned} \vert (3 + 4i)(5 - 12i)\vert &= \vert 3 + 4i\vert \cdot \vert 5 - 12i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + 4^2} \cdot \sqrt{5^2 + (-12)^2} \\ &= \sqrt{25} \cdot \sqrt{169} \\ &= 5 \cdot 13 \\ &= 65 \end{aligned} $$
Example 3.2

$\text{จงหาค่าของ } \vert (1 - \sqrt{3}i)^6\vert$

$$ \begin{aligned} \vert (1 - \sqrt{3}i)^6\vert &= \vert 1 - \sqrt{3}i\vert^6 \\ &= \left(\sqrt{1^2 + (-\sqrt{3})^2}\right)^6 \\ &= (\sqrt{1 + 3})^6 \\ &= 2^6 \\ &= 64 \end{aligned} $$

$\text{Evaluate } \vert (1 - \sqrt{3}i)^6\vert\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert (1 - \sqrt{3}i)^6\vert &= \vert 1 - \sqrt{3}i\vert^6 \\ &= \left(\sqrt{1^2 + (-\sqrt{3})^2}\right)^6 \\ &= (\sqrt{1 + 3})^6 \\ &= 2^6 \\ &= 64 \end{aligned} $$
Example 3.3

$\text{จงหาค่าสัมบูรณ์ของ } z = \displaystyle \frac{(1 + i)^4 (2 - i)^2}{(3 + 4i)^2}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \frac{\vert 1 + i\vert^4 \cdot \vert 2 - i\vert^2}{\vert 3 + 4i\vert^2} \\ &= \frac{(\sqrt{2})^4 \cdot (\sqrt{5})^2}{5^2} \\ &= \frac{4 \cdot 5}{25} \\ &= \frac{4}{5} \end{aligned} $$

$\text{Find the modulus of } z = \displaystyle \frac{(1 + i)^4 (2 - i)^2}{(3 + 4i)^2}\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \frac{\vert 1 + i\vert^4 \cdot \vert 2 - i\vert^2}{\vert 3 + 4i\vert^2} \\ &= \frac{(\sqrt{2})^4 \cdot (\sqrt{5})^2}{5^2} \\ &= \frac{4 \cdot 5}{25} \\ &= \frac{4}{5} \end{aligned} $$
Example 3.4

$\text{กำหนดให้ } z = 4 - 3i \text{ จงหาค่าของ } z \cdot \bar{z} \text{ และ } \vert \bar{z}\vert$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{4^2 + (-3)^2} \\ &= 5 \\ z \cdot \bar{z} &= \vert z\vert^2 \\ &= 5^2 \\ &= 25 \\ \vert \bar{z}\vert &= \vert z\vert \\ &= 5 \end{aligned} $$

$\text{Given } z = 4 - 3i\text{, find the values of } z \cdot \bar{z} \text{ and } \vert \bar{z}\vert\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert z\vert &= \sqrt{4^2 + (-3)^2} \\ &= 5 \\ z \cdot \bar{z} &= \vert z\vert^2 \\ &= 5^2 \\ &= 25 \\ \vert \bar{z}\vert &= \vert z\vert \\ &= 5 \end{aligned} $$
Example 3.5

$\text{กำหนดให้ } z \text{ เป็นจำนวนเชิงซ้อนซึ่ง } (2 + \sqrt{5}i)z = 27 \text{ จงหาค่าของ } \vert z\vert$

$$ \begin{aligned} \vert (2 + \sqrt{5}i)z\vert &= \vert 27\vert \\ \vert 2 + \sqrt{5}i\vert \cdot \vert z\vert &= 27 \\ \sqrt{2^2 + (\sqrt{5})^2} \cdot \vert z\vert &= 27 \\ \sqrt{9} \cdot \vert z\vert &= 27 \\ 3\vert z\vert &= 27 \\ \vert z\vert &= 9 \end{aligned} $$

$\text{Let } z \text{ be a complex number satisfying } (2 + \sqrt{5}i)z = 27\text{. Find } \vert z\vert\text{.}$

$$ \begin{aligned} \vert (2 + \sqrt{5}i)z\vert &= \vert 27\vert \\ \vert 2 + \sqrt{5}i\vert \cdot \vert z\vert &= 27 \\ \sqrt{2^2 + (\sqrt{5})^2} \cdot \vert z\vert &= 27 \\ \sqrt{9} \cdot \vert z\vert &= 27 \\ 3\vert z\vert &= 27 \\ \vert z\vert &= 9 \end{aligned} $$
Example 3.6

$\text{ถ้า } \vert z_1\vert = 3, \vert z_2\vert = 5 \text{ และ } \vert z_1 + z_2\vert = 6 \text{ จงหาค่าของ } \vert z_1 - z_2\vert$

ใช้เอกลักษณ์สี่เหลี่ยมด้านขนาน $\vert z_1 + z_2\vert^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 = 2(\vert z_1\vert^2 + \vert z_2\vert^2)$ ซึ่งพิสูจน์ได้จาก $z\bar{z} = \vert z\vert^2$

$$ \begin{aligned} \vert z_1 + z_2\vert^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(\vert z_1\vert^2 + \vert z_2\vert^2) \\ 6^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(3^2 + 5^2) \\ 36 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(9 + 25) \\ \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 68 - 36 \\ \vert z_1 - z_2\vert &= \sqrt{32} \\ &= 4\sqrt{2} \end{aligned} $$

$\text{If } \vert z_1\vert = 3, \vert z_2\vert = 5\text{, and } \vert z_1 + z_2\vert = 6\text{, find the value of } \vert z_1 - z_2\vert\text{.}$

Use the Parallelogram Law $\vert z_1 + z_2\vert^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 = 2(\vert z_1\vert^2 + \vert z_2\vert^2)$ derived from $z\bar{z} = \vert z\vert^2$.

$$ \begin{aligned} \vert z_1 + z_2\vert^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(\vert z_1\vert^2 + \vert z_2\vert^2) \\ 6^2 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(3^2 + 5^2) \\ 36 + \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 2(9 + 25) \\ \vert z_1 - z_2\vert^2 &= 68 - 36 \\ \vert z_1 - z_2\vert &= \sqrt{32} \\ &= 4\sqrt{2} \end{aligned} $$
Example 3.7

$\text{กำหนดให้ } \vert z\vert = 4 \text{ จงหาค่าสูงสุดและค่าต่ำสุดที่เป็นไปได้ของ } \vert z + 6 - 8i\vert$

ใช้อสมการอิงรูปสามเหลี่ยม $\big\vert \vert z_1\vert - \vert z_2\vert \big\vert \le \vert z_1 + z_2\vert \le \vert z_1\vert + \vert z_2\vert$

$$ \begin{aligned} \vert 6 - 8i\vert &= \sqrt{6^2 + (-8)^2} \\ &= 10 \\ \text{ค่าสูงสุด (Maximum)} &= \vert z\vert + \vert 6 - 8i\vert \\ &= 4 + 10 \\ &= 14 \\ \text{ค่าต่ำสุด (Minimum)} &= \big\vert \vert z\vert - \vert 6 - 8i\vert \big\vert \\ &= \vert 4 - 10\vert \\ &= 6 \end{aligned} $$

$\text{Given } \vert z\vert = 4\text{, find the maximum and minimum possible values of } \vert z + 6 - 8i\vert\text{.}$

Apply the Triangle Inequality $\big\vert \vert z_1\vert - \vert z_2\vert \big\vert \le \vert z_1 + z_2\vert \le \vert z_1\vert + \vert z_2\vert$.

$$ \begin{aligned} \vert 6 - 8i\vert &= \sqrt{6^2 + (-8)^2} \\ &= 10 \\ \text{Maximum Value} &= \vert z\vert + \vert 6 - 8i\vert \\ &= 4 + 10 \\ &= 14 \\ \text{Minimum Value} &= \big\vert \vert z\vert - \vert 6 - 8i\vert \big\vert \\ &= \vert 4 - 10\vert \\ &= 6 \end{aligned} $$
4

⭕ กราฟของสมการและอสมการบนระนาบเชิงซ้อน ⭕ Graphs of Equations & Inequalities on the Complex Plane

TH

เนื่องจาก $\vert z - z_0\vert$ คือระยะทางระหว่างจุด $z(x,y)$ กับจุดคงที่ $z_0(x_0, y_0)$ เราจึงสามารถตีความสมการค่าสัมบูรณ์เป็นทางเดินของจุด (Locus) บนระนาบเชิงซ้อนได้ 2 รูปแบบหลัก และวิธีจัดรูปพีชคณิตโดยแทน $z = x + yi$:

  • 1. กราฟวงกลม (Circle):
    $$ {\color{#8e24aa}\vert z - z_0\vert = r} \iff ({\color{#1565c0}x} - {\color{#1565c0}x_0})^2 + ({\color{#e65100}y} - {\color{#e65100}y_0})^2 = {\color{#00838f}r}^2 $$
    แทน วงกลมที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ $z_0 = (x_0, y_0)$ และมีรัศมี $r > 0$
    (หากเป็น $\vert z - z_0\vert \le r$ จะหมายถึงพื้นที่ภายในและขอบวงกลม ส่วน $\vert z - z_0\vert > r$ คือพื้นที่ภายนอกวงกลม)
  • 2. เส้นแบ่งครึ่งและตั้งฉาก (Perpendicular Bisector):
    $$ {\color{#1565c0}\vert z - z_1\vert} = {\color{#e65100}\vert z - z_2\vert} $$
    แทน กราฟเส้นตรงที่แบ่งครึ่งและตั้งฉากกับส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมระหว่างจุด $z_1$ และ $z_2$ (เซตของจุด $z$ ที่อยู่ห่างจาก $z_1$ และ $z_2$ เป็นระยะทางเท่ากัน)
EN

Since $\vert z - z_0\vert$ represents the distance between a variable point $z(x,y)$ and a fixed point $z_0(x_0, y_0)$, modulus equations naturally define geometric loci on the complex plane (or can be converted to Cartesian coordinates by substituting $z = x + yi$):

  • 1. Circle Locus:
    $$ {\color{#8e24aa}\vert z - z_0\vert = r} \iff ({\color{#1565c0}x} - {\color{#1565c0}x_0})^2 + ({\color{#e65100}y} - {\color{#e65100}y_0})^2 = {\color{#00838f}r}^2 $$
    Represents a circle centered at $z_0 = (x_0, y_0)$ with radius $r > 0$.
    ($\vert z - z_0\vert \le r$ represents the closed disk inside the circle, while $\vert z - z_0\vert > r$ represents the exterior region.)
  • 2. Perpendicular Bisector:
    $$ {\color{#1565c0}\vert z - z_1\vert} = {\color{#e65100}\vert z - z_2\vert} $$
    Represents the perpendicular bisector line of the segment connecting $z_1$ and $z_2$ (all points $z$ equidistant from $z_1$ and $z_2$).

💡 กดเลือกปุ่มด้านบนเพื่อสำรวจกราฟวงกลม อสมการวงกลม เส้นแบ่งครึ่งตั้งฉาก และวงแหวนบนระนาบเชิงซ้อน 💡 Click the buttons above to visualize circles, disks, perpendicular bisectors, and annuli on the complex plane.

Example 4.1

จงบรรยายลักษณะกราฟของสมการ $\vert z\vert = 4$ และเขียนสมการในระบบพิกัดฉาก $(x, y)$

$$ \begin{aligned} \vert z - (0 + 0i)\vert &= 4 \\ \sqrt{x^2 + y^2} &= 4 \\ x^2 + y^2 &= 16 \\ \text{สรุปกราฟ} &= \text{วงกลมจุดศูนย์กลางที่ } (0, 0) \text{ รัศมียาว } 4 \text{ หน่วย} \end{aligned} $$

Describe the graph of $\vert z\vert = 4$ and write its Cartesian equation in $(x, y)$.

$$ \begin{aligned} \vert z - (0 + 0i)\vert &= 4 \\ \sqrt{x^2 + y^2} &= 4 \\ x^2 + y^2 &= 16 \\ \text{Graph} &= \text{Circle centered at } (0, 0) \text{ with radius } 4 \end{aligned} $$
Example 4.2

จงหาจุดศูนย์กลาง ความยาวรัศมี และสมการพิกัดฉากของกราฟ $\vert z - 2 + 3i\vert = 5$

จัดรูปให้อยู่ในรูปมาตรฐาน $\vert z - z_0\vert = r$ ก่อนเสมอ

$$ \begin{aligned} \vert z - (2 - 3i)\vert &= 5 \\ \text{จุดศูนย์กลาง } z_0 &= (2, -3), \quad \text{รัศมี } r = 5 \\ (x - 2)^2 + (y + 3)^2 &= 25 \end{aligned} $$

Find the center, radius, and Cartesian equation of the graph $\vert z - 2 + 3i\vert = 5$.

Rewrite in standard form $\vert z - z_0\vert = r$ first.

$$ \begin{aligned} \vert z - (2 - 3i)\vert &= 5 \\ \text{Center } z_0 &= (2, -3), \quad \text{Radius } r = 5 \\ (x - 2)^2 + (y + 3)^2 &= 25 \end{aligned} $$
Example 4.3

จงหาพื้นที่ของบริเวณบนระนาบเชิงซ้อนที่สอดคล้องกับอสมการ $2 \le \vert z - 1 - i\vert \le 5$

กราฟเป็นรูปวงแหวน (Annulus) ที่มีจุดศูนย์กลางที่ $(1,1)$ รัศมีวงใน $r_1 = 2$ และรัศมีวงนอก $r_2 = 5$

$$ \begin{aligned} \text{พื้นที่วงแหวน} &= \pi r_2^2 - \pi r_1^2 \\ &= \pi (5^2 - 2^2) \\ &= \pi (25 - 4) \\ &= 21\pi \text{ ตารางหน่วย} \end{aligned} $$

Find the area of the region on the complex plane satisfying $2 \le \vert z - 1 - i\vert \le 5$.

The region is an annulus centered at $(1,1)$ with inner radius $r_1 = 2$ and outer radius $r_2 = 5$.

$$ \begin{aligned} \text{Area of Annulus} &= \pi r_2^2 - \pi r_1^2 \\ &= \pi (5^2 - 2^2) \\ &= \pi (25 - 4) \\ &= 21\pi \text{ square units} \end{aligned} $$
Example 4.4

จงหาสมการเส้นตรงในรูป $x, y$ ของกราฟที่กำหนดโดย $\vert z - 2\vert = \vert z + 4\vert$

เส้นแบ่งครึ่งและตั้งฉากระหว่างจุด $(2,0)$ และ $(-4,0)$ หรือแทน $z = x + yi$

$$ \begin{aligned} \vert (x - 2) + yi\vert &= \vert (x + 4) + yi\vert \\ (x - 2)^2 + y^2 &= (x + 4)^2 + y^2 \\ x^2 - 4x + 4 &= x^2 + 8x + 16 \\ -12x &= 12 \\ x &= -1 \quad \text{(เส้นตรงดิ่งตัดแกน } X \text{ ที่ } x = -1\text{)} \end{aligned} $$

Find the Cartesian equation in $x, y$ of the locus $\vert z - 2\vert = \vert z + 4\vert$.

Perpendicular bisector between $(2,0)$ and $(-4,0)$, or substitute $z = x + yi$.

$$ \begin{aligned} \vert (x - 2) + yi\vert &= \vert (x + 4) + yi\vert \\ (x - 2)^2 + y^2 &= (x + 4)^2 + y^2 \\ x^2 - 4x + 4 &= x^2 + 8x + 16 \\ -12x &= 12 \\ x &= -1 \quad \text{(vertical line at } x = -1\text{)} \end{aligned} $$
Example 4.5

จงหาสมการเส้นตรงในระบบพิกัดฉากของ $\vert z - 1 - 2i\vert = \vert z + 3 - 4i\vert$

$$ \begin{aligned} \vert (x - 1) + (y - 2)i\vert &= \vert (x + 3) + (y - 4)i\vert \\ (x - 1)^2 + (y - 2)^2 &= (x + 3)^2 + (y - 4)^2 \\ (x^2 - 2x + 1) + (y^2 - 4y + 4) &= (x^2 + 6x + 9) + (y^2 - 8y + 16) \\ -2x - 4y + 5 &= 6x - 8y + 25 \\ 8x - 4y + 20 &= 0 \\ 2x - y + 5 &= 0 \end{aligned} $$

Find the Cartesian linear equation of the locus $\vert z - 1 - 2i\vert = \vert z + 3 - 4i\vert$.

$$ \begin{aligned} \vert (x - 1) + (y - 2)i\vert &= \vert (x + 3) + (y - 4)i\vert \\ (x - 1)^2 + (y - 2)^2 &= (x + 3)^2 + (y - 4)^2 \\ (x^2 - 2x + 1) + (y^2 - 4y + 4) &= (x^2 + 6x + 9) + (y^2 - 8y + 16) \\ -2x - 4y + 5 &= 6x - 8y + 25 \\ 8x - 4y + 20 &= 0 \\ 2x - y + 5 &= 0 \end{aligned} $$
Example 4.6

จงหาจุดศูนย์กลางและรัศมีของกราฟที่สอดคล้องกับสมการ $\vert 2z - 4 + 6i\vert = 10$

ดึงตัวร่วม $\vert 2\vert = 2$ ออกจากค่าสัมบูรณ์ก่อน เพื่อให้สัมประสิทธิ์หน้า $z$ เป็น $1$

$$ \begin{aligned} \vert 2(z - 2 + 3i)\vert &= 10 \\ 2\vert z - (2 - 3i)\vert &= 10 \\ \vert z - (2 - 3i)\vert &= 5 \\ \text{จุดศูนย์กลาง } z_0 &= (2, -3), \quad \text{รัศมี } r = 5 \end{aligned} $$

Find the center and radius of the locus given by $\vert 2z - 4 + 6i\vert = 10$.

Factor out $\vert 2\vert = 2$ from the modulus so the coefficient of $z$ becomes $1$.

$$ \begin{aligned} \vert 2(z - 2 + 3i)\vert &= 10 \\ 2\vert z - (2 - 3i)\vert &= 10 \\ \vert z - (2 - 3i)\vert &= 5 \\ \text{Center } z_0 &= (2, -3), \quad \text{Radius } r = 5 \end{aligned} $$
Example 4.7

กำหนดให้ $z$ เป็นจุดใดๆ บนกราฟวงกลม $\vert z - 3 - 4i\vert = 2$ จงหาค่าสูงสุดและค่าต่ำสุดของ $\vert z\vert$

ในเชิงเรขาคณิต $\vert z\vert$ คือระยะจากจุดกำเนิด $(0,0)$ ไปยังจุด $z$ บนวงกลมที่มีจุดศูนย์กลาง $C(3,4)$ รัศมี $r = 2$

$$ \begin{aligned} d(O, C) &= \vert 3 + 4i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + 4^2} \\ &= 5 \\ \vert z\vert_{\max} &= d(O, C) + r \\ &= 5 + 2 \\ &= 7 \\ \vert z\vert_{\min} &= d(O, C) - r \\ &= 5 - 2 \\ &= 3 \end{aligned} $$

Let $z$ be any point on the circle $\vert z - 3 - 4i\vert = 2$. Find the maximum and minimum values of $\vert z\vert$.

Geometrically, $\vert z\vert$ is the distance from the origin $(0,0)$ to a point $z$ on the circle centered at $C(3,4)$ with radius $r = 2$.

$$ \begin{aligned} d(O, C) &= \vert 3 + 4i\vert \\ &= \sqrt{3^2 + 4^2} \\ &= 5 \\ \vert z\vert_{\max} &= d(O, C) + r \\ &= 5 + 2 \\ &= 7 \\ \vert z\vert_{\min} &= d(O, C) - r \\ &= 5 - 2 \\ &= 3 \end{aligned} $$

คำศัพท์ที่น่าสนใจ Key Vocabulary

คำศัพท์คณิตศาสตร์ภาษาอังกฤษ พร้อมรากศัพท์

คำศัพท์ รากศัพท์ / Root ความหมาย / Meaning
Complex Plane com- (together) + plectere (weave) + planus (flat) ระนาบเชิงซ้อน · ระนาบพิกัดฉาก 2 มิติที่แกนนอนคือแกนจริง (Real Axis) และแกนตั้งคือแกนจินตภาพ (Imaginary Axis)
Argand Diagram Named after Jean-Robert Argand (1768–1822) แผนภาพอาร์กองด์ · แผนภาพเรขาคณิตที่แสดงจำนวนเชิงซ้อน $z = a + bi$ ด้วยจุด $(a, b)$ หรือเวกเตอร์ตำแหน่ง $\vec{OP}$
Real Axis res (thing, matter) + axis (axle, pivot) แกนจริง · แกนในแนวนอนบนระนาบเชิงซ้อน ใช้แสดงค่าส่วนจริง $\text{Re}(z) = a$
Imaginary Axis imago (image, likeness) + axis (axle, pivot) แกนจินตภาพ · แกนในแนวตั้งบนระนาบเชิงซ้อน ใช้แสดงค่าส่วนจินตภาพ $\text{Im}(z) = b$
Modulus / Absolute Value modus (measure) + absolutus (unrestricted, free) มอดูลัส / ค่าสัมบูรณ์ · ระยะทางจากจุดกำเนิด $(0,0)$ ไปยังจุด $(a,b)$ บนระนาบเชิงซ้อน มีค่าเป็น $|z| = \sqrt{a^2 + b^2} \ge 0$ เสมอ
Distance dis- (apart) + stare (to stand) ระยะทาง · ระยะห่างระหว่างสองจุดบนระนาบเชิงซ้อน $|z_1 - z_2| = \sqrt{(a_1 - a_2)^2 + (b_1 - b_2)^2}$
Conjugate com- (together) + jugare (to yoke/join) สังยุค · คู่จำนวนเชิงซ้อน $\bar{z} = a - bi$ ที่สมมาตรและเกิดจากการสะท้อนข้ามแกนจริง โดย $|z| = |\bar{z}|$ และ $z\bar{z} = |z|^2$
Triangle Inequality tri- (three) + angulus (angle) + in- (not) + aequalis (equal) อสมการอิงรูปสามเหลี่ยม · อสมการที่ระบุว่า $||z_1| - |z_2|| \le |z_1 + z_2| \le |z_1| + |z_2|$ ตามความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยม
Locus (pl. Loci) locus (place, location) ทางเดินของจุด / โลคัส · เซตของจุดทั้งหมดบนระนาบที่สอดคล้องกับสมการหรือเงื่อนไขทางเรขาคณิตที่กำหนด
Circle circus / kirkos (ring, circle) วงกลม · ทางเดินของจุดที่อยู่ห่างจากจุดคงที่ $z_0$ เป็นระยะคงตัว $r$ ในรูป $|z - z_0| = r$ หรือ $(x - x_0)^2 + (y - y_0)^2 = r^2$
Disk / Closed Disk diskos (discus, flat circular plate) แผ่นจานกลม · เซตของจุดภายในและบนเส้นรอบวงกลม กำหนดโดยอสมการ $|z - z_0| \le r$
Perpendicular Bisector perpendiculum (plumb line) + bi- (two) + secare (to cut) เส้นแบ่งครึ่งและตั้งฉาก · ทางเดินของจุดที่อยู่ห่างจากจุดคงที่สองจุดเท่ากัน $|z - z_1| = |z - z_2|$ ซึ่งเป็นเส้นตรงตั้งฉากที่จุดกึ่งกลาง
Annulus anulus / annulus (little ring) รูปวงแหวน · อาณาบริเวณที่อยู่ระหว่างวงกลมร่วมศูนย์กลางสองวง $r_1 \le |z - z_0| \le r_2$
Midpoint midd (middle) + punctum (point, prick) จุดกึ่งกลาง · จุดกึ่งกลางของส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมระหว่างจำนวนเชิงซ้อนสองจุด $z_{\text{mid}} = \frac{z_1 + z_2}{2}$
Origin origo / oriri (to rise, begin) จุดกำเนิด · จุดตัดของแกนจริงและแกนจินตภาพ มีพิกัดเป็น $(0,0)$ หรือจำนวนเชิงซ้อน $0 + 0i = 0$