TH

นอกจากการเขียนจำนวนเชิงซ้อนในรูปพิกัดฉาก $z = a + bi$ แล้ว เรายังสามารถระบุตำแหน่งของจำนวนเชิงซ้อนบนระนาบเชิงซ้อนด้วย ระยะห่างจากจุดกำเนิด ($r$) และ มุมที่ทำกับแกนจริงบวก ($\theta$) ซึ่งเรียกว่า "รูปเชิงขั้ว (Polar Form)" รูปแบบนี้ช่วยให้การคูณ การหาร และการยกกำลังสูงๆ ของจำนวนเชิงซ้อนทำได้ง่ายและรวดเร็วขึ้นอย่างมาก

EN

Beyond rectangular form $z = a + bi$, we can represent a complex number on the complex plane using its distance from the origin ($r$) and the angle formed with the positive real axis ($\theta$), known as the "Polar Form". This representation makes multiplication, division, and raising complex numbers to high powers remarkably simple.

1

🧭 การแปลงพิกัดฉากเป็นรูปเชิงขั้ว 🧭 Converting Rectangular to Polar Form

TH

กำหนดจำนวนเชิงซ้อน $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#00838f}b}i$ แทนด้วยจุด $({\color{#1565c0}a}, {\color{#00838f}b})$ บนระนาบเชิงซ้อน สามารถเขียนในรูปเชิงขั้ว (Polar Form) ได้ดังนี้:

$$ z = {\color{#2e7d32}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta}) \quad \text{หรือ} \quad z = {\color{#2e7d32}r}\text{ cis }{\color{#e65100}\theta} $$
  • ความสัมพันธ์กับพิกัดฉาก:
$$ {\color{#1565c0}a} = {\color{#2e7d32}r}\cos{\color{#e65100}\theta} \quad \text{และ} \quad {\color{#00838f}b} = {\color{#2e7d32}r}\sin{\color{#e65100}\theta} $$
  • ขนาดหรือรัศมี (Modulus): (โดยที่ $r \ge 0$ เสมอ)
$$ {\color{#2e7d32}r} = \vert{}z\vert{} = \sqrt{{\color{#1565c0}a}^2 + {\color{#00838f}b}^2} $$
  • อาร์กิวเมนต์ (Argument): มุม ${\color{#e65100}\theta}$ ที่เวกเตอร์ทำกับแกนจริงบวกในทิศทวนเข็มนาฬิกา (ต้องพิจารณาจตุภาคของจุด $(a, b)$ ร่วมด้วยเสมอ)
$$ \tan{\color{#e65100}\theta} = \frac{{\color{#00838f}b}}{{\color{#1565c0}a}} $$
  • อาร์กิวเมนต์หลัก (Principal Argument): เขียนแทนด้วย $\text{Arg}(z)$
$$ -\pi < {\color{#e65100}\theta} \le \pi \quad \text{หรือ} \quad 0 \le {\color{#e65100}\theta} < 2\pi $$
EN

Given a complex number $z = {\color{#1565c0}a} + {\color{#00838f}b}i$ represented by the point $({\color{#1565c0}a}, {\color{#00838f}b})$ on the complex plane, its Polar Form is given by:

$$ z = {\color{#2e7d32}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta}) \quad \text{or} \quad z = {\color{#2e7d32}r}\text{ cis }{\color{#e65100}\theta} $$
  • Coordinate Relations:
$$ {\color{#1565c0}a} = {\color{#2e7d32}r}\cos{\color{#e65100}\theta} \quad \text{and} \quad {\color{#00838f}b} = {\color{#2e7d32}r}\sin{\color{#e65100}\theta} $$
  • Modulus (Radius): (where $r \ge 0$ always)
$$ {\color{#2e7d32}r} = \vert{}z\vert{} = \sqrt{{\color{#1565c0}a}^2 + {\color{#00838f}b}^2} $$
  • Argument: The counterclockwise angle ${\color{#e65100}\theta}$ from the positive real axis (always check the quadrant of $(a, b)$)
$$ \tan{\color{#e65100}\theta} = \frac{{\color{#00838f}b}}{{\color{#1565c0}a}} $$
  • Principal Argument: Denoted as $\text{Arg}(z)$
$$ -\pi < {\color{#e65100}\theta} \le \pi \quad \text{or} \quad 0 \le {\color{#e65100}\theta} < 2\pi $$
Re Im θ r = |z| a = r cos θ b = r sin θ z = (a, b) การหามุม θ ตามจตุภาค Finding θ by Quadrant (tan α = |b/a|) (where tan α = |b/a|) Q2 (-, +) θ = π - α จตุภาคที่ 2 Quadrant II Q1 (+, +) θ = α จตุภาคที่ 1 Quadrant I Q3 (-, -) θ = π + α หรือ -π + α or -π + α Q4 (+, -) θ = 2π - α หรือ -α or -α
Example 1.1

$\text{จงเขียนจำนวนเชิงซ้อน } z = 1 + \sqrt{3}i \text{ ในรูปเชิงขั้ว}$

จุด $(1, \sqrt{3})$ อยู่ในจตุภาคที่ 1 ($Q_1$)

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{1^2 + (\sqrt{3})^2} \\ &= \sqrt{1 + 3} \\ &= 2 \\ \tan\theta &= \frac{\sqrt{3}}{1} \\ &= \sqrt{3} \\ \theta &= \frac{\pi}{3} \\ z &= 2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right) \end{aligned} $$

$\text{Convert } z = 1 + \sqrt{3}i \text{ into polar form.}$

The point $(1, \sqrt{3})$ lies in Quadrant 1 ($Q_1$).

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{1^2 + (\sqrt{3})^2} \\ &= \sqrt{1 + 3} \\ &= 2 \\ \tan\theta &= \frac{\sqrt{3}}{1} \\ &= \sqrt{3} \\ \theta &= \frac{\pi}{3} \\ z &= 2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right) \end{aligned} $$
Example 1.2

$\text{จงเขียนจำนวนเชิงซ้อน } z = -\sqrt{3} + i \text{ ในรูปเชิงขั้ว}$

จุด $(-\sqrt{3}, 1)$ อยู่ในจตุภาคที่ 2 ($Q_2$) ดังนั้น $\theta = \pi - \frac{\pi}{6}$

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-\sqrt{3})^2 + 1^2} \\ &= \sqrt{3 + 1} \\ &= 2 \\ \tan\theta &= -\frac{1}{\sqrt{3}} \\ \theta &= \pi - \frac{\pi}{6} \\ &= \frac{5\pi}{6} \\ z &= 2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right) \end{aligned} $$

$\text{Convert } z = -\sqrt{3} + i \text{ into polar form.}$

The point $(-\sqrt{3}, 1)$ is in Quadrant 2 ($Q_2$), so $\theta = \pi - \frac{\pi}{6}$.

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-\sqrt{3})^2 + 1^2} \\ &= \sqrt{3 + 1} \\ &= 2 \\ \tan\theta &= -\frac{1}{\sqrt{3}} \\ \theta &= \pi - \frac{\pi}{6} \\ &= \frac{5\pi}{6} \\ z &= 2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right) \end{aligned} $$
Example 1.3

$\text{จงเขียนจำนวนเชิงซ้อน } z = -2 - 2i \text{ ในรูปเชิงขั้ว}$

จุด $(-2, -2)$ อยู่ในจตุภาคที่ 3 ($Q_3$) ดังนั้น $\theta = \pi + \frac{\pi}{4}$

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-2)^2 + (-2)^2} \\ &= \sqrt{8} \\ &= 2\sqrt{2} \\ \tan\theta &= \frac{-2}{-2} \\ &= 1 \\ \theta &= \pi + \frac{\pi}{4} \\ &= \frac{5\pi}{4} \\ z &= 2\sqrt{2}\left(\cos\frac{5\pi}{4} + i\sin\frac{5\pi}{4}\right) \end{aligned} $$

$\text{Convert } z = -2 - 2i \text{ into polar form.}$

The point $(-2, -2)$ is in Quadrant 3 ($Q_3$), so $\theta = \pi + \frac{\pi}{4}$.

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-2)^2 + (-2)^2} \\ &= \sqrt{8} \\ &= 2\sqrt{2} \\ \tan\theta &= \frac{-2}{-2} \\ &= 1 \\ \theta &= \pi + \frac{\pi}{4} \\ &= \frac{5\pi}{4} \\ z &= 2\sqrt{2}\left(\cos\frac{5\pi}{4} + i\sin\frac{5\pi}{4}\right) \end{aligned} $$
Example 1.4

$\text{จงหารูปเชิงขั้วและ } \text{Arg}(z) \text{ ของ } z = 3 - 3\sqrt{3}i \text{ เมื่อ } -\pi < \text{Arg}(z) \le \pi$

จุด $(3, -3\sqrt{3})$ อยู่ในจตุภาคที่ 4 ($Q_4$)

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{3^2 + (-3\sqrt{3})^2} \\ &= \sqrt{9 + 27} \\ &= 6 \\ \tan\theta &= -\sqrt{3} \\ \text{Arg}(z) &= -\frac{\pi}{3} \\ z &= 6\left[\cos\left(-\frac{\pi}{3}\right) + i\sin\left(-\frac{\pi}{3}\right)\right] \end{aligned} $$

$\text{Find the polar form and } \text{Arg}(z) \text{ of } z = 3 - 3\sqrt{3}i \text{ where } -\pi < \text{Arg}(z) \le \pi.$

The point $(3, -3\sqrt{3})$ lies in Quadrant 4 ($Q_4$).

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{3^2 + (-3\sqrt{3})^2} \\ &= \sqrt{9 + 27} \\ &= 6 \\ \tan\theta &= -\sqrt{3} \\ \text{Arg}(z) &= -\frac{\pi}{3} \\ z &= 6\left[\cos\left(-\frac{\pi}{3}\right) + i\sin\left(-\frac{\pi}{3}\right)\right] \end{aligned} $$
Example 1.5

$\text{จงเขียนจำนวนเชิงซ้อน } z = -5i \text{ ในรูปเชิงขั้ว}$

จุด $(0, -5)$ อยู่บนแกนจินตภาพทางลบ ทำมุม $\frac{3\pi}{2}$ หรือ $270^\circ$

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{0^2 + (-5)^2} \\ &= 5 \\ \theta &= \frac{3\pi}{2} \\ z &= 5\left(\cos\frac{3\pi}{2} + i\sin\frac{3\pi}{2}\right) \end{aligned} $$

$\text{Write the complex number } z = -5i \text{ in polar form.}$

The point $(0, -5)$ lies on the negative imaginary axis at $\frac{3\pi}{2}$ or $270^\circ$.

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{0^2 + (-5)^2} \\ &= 5 \\ \theta &= \frac{3\pi}{2} \\ z &= 5\left(\cos\frac{3\pi}{2} + i\sin\frac{3\pi}{2}\right) \end{aligned} $$
Example 1.6

$\text{จงเขียนจำนวนจริงลบ } z = -4 \text{ ในรูปเชิงขั้ว}$

จุด $(-4, 0)$ อยู่บนแกนจริงทางลบ ทำมุม $\pi$ หรือ $180^\circ$

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-4)^2 + 0^2} \\ &= 4 \\ \theta &= \pi \\ z &= 4(\cos\pi + i\sin\pi) \end{aligned} $$

$\text{Write the negative real number } z = -4 \text{ in polar form.}$

The point $(-4, 0)$ lies on the negative real axis at $\pi$ or $180^\circ$.

$$ \begin{aligned} r &= \sqrt{(-4)^2 + 0^2} \\ &= 4 \\ \theta &= \pi \\ z &= 4(\cos\pi + i\sin\pi) \end{aligned} $$
Example 1.7

$\text{จงแปลง } z = 4\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right) \text{ ให้อยู่ในรูป } a + bi$

แทนค่าฟังก์ชันตรีโกณมิติแล้วกระจาย $r = 4$ เข้าไปในวงเล็บ

$$ \begin{aligned} z &= 4\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right) \\ &= 4\left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= -2 + 2\sqrt{3}i \end{aligned} $$

$\text{Convert } z = 4\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right) \text{ into } a + bi \text{ form.}$

Evaluate the trigonometric values and distribute $r = 4$.

$$ \begin{aligned} z &= 4\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right) \\ &= 4\left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= -2 + 2\sqrt{3}i \end{aligned} $$
2

✖️➗ การคูณและการหารในรูปเชิงขั้ว ✖️➗ Multiplication & Division in Polar Form

TH

กำหนดให้ $z_1 = {\color{#1565c0}r_1}(\cos{\color{#e65100}\theta_1} + i\sin{\color{#e65100}\theta_1})$ และ $z_2 = {\color{#00838f}r_2}(\cos{\color{#8e24aa}\theta_2} + i\sin{\color{#8e24aa}\theta_2})$

  • 1. การคูณ (ขนาดคูณกัน มุมบวกกัน):
    $$ z_1 z_2 = {\color{#1565c0}r_1}{\color{#00838f}r_2}[\cos({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2}) + i\sin({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2})] = {\color{#1565c0}r_1}{\color{#00838f}r_2}\text{ cis }({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2}) $$
  • 2. การหาร (ขนาดหารกัน มุมลบกัน เมื่อ $z_2 \neq 0$):
    $$ \frac{z_1}{z_2} = \frac{{\color{#1565c0}r_1}}{{\color{#00838f}r_2}}[\cos({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2}) + i\sin({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2})] = \frac{{\color{#1565c0}r_1}}{{\color{#00838f}r_2}}\text{ cis }({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2}) $$
EN

Let $z_1 = {\color{#1565c0}r_1}(\cos{\color{#e65100}\theta_1} + i\sin{\color{#e65100}\theta_1})$ and $z_2 = {\color{#00838f}r_2}(\cos{\color{#8e24aa}\theta_2} + i\sin{\color{#8e24aa}\theta_2})$:

  • 1. Product (Multiply moduli, add arguments):
    $$ z_1 z_2 = {\color{#1565c0}r_1}{\color{#00838f}r_2}[\cos({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2}) + i\sin({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2})] = {\color{#1565c0}r_1}{\color{#00838f}r_2}\text{ cis }({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#2e7d32}+} {\color{#8e24aa}\theta_2}) $$
  • 2. Quotient (Divide moduli, subtract arguments, for $z_2 \neq 0$):
    $$ \frac{z_1}{z_2} = \frac{{\color{#1565c0}r_1}}{{\color{#00838f}r_2}}[\cos({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2}) + i\sin({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2})] = \frac{{\color{#1565c0}r_1}}{{\color{#00838f}r_2}}\text{ cis }({\color{#e65100}\theta_1} {\color{#c62828}-} {\color{#8e24aa}\theta_2}) $$
Example 2.1

กำหนด $z_1 = 3(\cos 20^\circ + i\sin 20^\circ)$ และ $z_2 = 4(\cos 40^\circ + i\sin 40^\circ)$ จงหา $z_1 z_2$

$$ \begin{aligned} z_1 z_2 &= (3)(4)[\cos(20^\circ + 40^\circ) + i\sin(20^\circ + 40^\circ)] \\ &= 12(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ) \\ &= 12\left(\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= 6 + 6\sqrt{3}i \end{aligned} $$

Given $z_1 = 3(\cos 20^\circ + i\sin 20^\circ)$ and $z_2 = 4(\cos 40^\circ + i\sin 40^\circ)$, find $z_1 z_2$.

$$ \begin{aligned} z_1 z_2 &= (3)(4)[\cos(20^\circ + 40^\circ) + i\sin(20^\circ + 40^\circ)] \\ &= 12(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ) \\ &= 12\left(\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= 6 + 6\sqrt{3}i \end{aligned} $$
Example 2.2

จงหาผลคูณของ $z_1 = 2\text{ cis }\frac{\pi}{6}$ และ $z_2 = 5\text{ cis }\frac{\pi}{3}$ ในรูป $a+bi$

$$ \begin{aligned} z_1 z_2 &= (2)(5)\text{ cis }\left(\frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3}\right) \\ &= 10\text{ cis }\left(\frac{\pi}{2}\right) \\ &= 10\left(\cos\frac{\pi}{2} + i\sin\frac{\pi}{2}\right) \\ &= 10(0 + 1i) \\ &= 10i \end{aligned} $$

Find the product of $z_1 = 2\text{ cis }\frac{\pi}{6}$ and $z_2 = 5\text{ cis }\frac{\pi}{3}$ in $a+bi$ form.

$$ \begin{aligned} z_1 z_2 &= (2)(5)\text{ cis }\left(\frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3}\right) \\ &= 10\text{ cis }\left(\frac{\pi}{2}\right) \\ &= 10\left(\cos\frac{\pi}{2} + i\sin\frac{\pi}{2}\right) \\ &= 10(0 + 1i) \\ &= 10i \end{aligned} $$
Example 2.3

จงหาผลหาร $\displaystyle \frac{z_1}{z_2}$ เมื่อ $z_1 = 10(\cos 135^\circ + i\sin 135^\circ)$ และ $z_2 = 2(\cos 45^\circ + i\sin 45^\circ)$

$$ \begin{aligned} \frac{z_1}{z_2} &= \frac{10}{2}[\cos(135^\circ - 45^\circ) + i\sin(135^\circ - 45^\circ)] \\ &= 5(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ) \\ &= 5(0 + i) \\ &= 5i \end{aligned} $$

Find $\displaystyle \frac{z_1}{z_2}$ where $z_1 = 10(\cos 135^\circ + i\sin 135^\circ)$ and $z_2 = 2(\cos 45^\circ + i\sin 45^\circ)$.

$$ \begin{aligned} \frac{z_1}{z_2} &= \frac{10}{2}[\cos(135^\circ - 45^\circ) + i\sin(135^\circ - 45^\circ)] \\ &= 5(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ) \\ &= 5(0 + i) \\ &= 5i \end{aligned} $$
Example 2.4

จงหาค่าของ $\displaystyle \frac{12\text{ cis }\frac{7\pi}{6}}{3\text{ cis }\frac{\pi}{3}}$ ในรูป $a + bi$

$$ \begin{aligned} \frac{12\text{ cis }\frac{7\pi}{6}}{3\text{ cis }\frac{\pi}{3}} &= \frac{12}{3}\text{ cis }\left(\frac{7\pi}{6} - \frac{2\pi}{6}\right) \\ &= 4\text{ cis }\left(\frac{5\pi}{6}\right) \\ &= 4\left(-\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{2}i\right) \\ &= -2\sqrt{3} + 2i \end{aligned} $$

Evaluate $\displaystyle \frac{12\text{ cis }\frac{7\pi}{6}}{3\text{ cis }\frac{\pi}{3}}$ in $a + bi$ form.

$$ \begin{aligned} \frac{12\text{ cis }\frac{7\pi}{6}}{3\text{ cis }\frac{\pi}{3}} &= \frac{12}{3}\text{ cis }\left(\frac{7\pi}{6} - \frac{2\pi}{6}\right) \\ &= 4\text{ cis }\left(\frac{5\pi}{6}\right) \\ &= 4\left(-\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{2}i\right) \\ &= -2\sqrt{3} + 2i \end{aligned} $$
Example 2.5

จงหาผลหาร $\displaystyle \frac{6(\cos 30^\circ + i\sin 30^\circ)}{2(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ)}$ โดยตอบเป็นมุมบวก

หากลบมุมแล้วติดลบ สามารถบวก $360^\circ$ เพื่อให้อยู่ในช่วง $[0^\circ, 360^\circ)$ ได้

$$ \begin{aligned} \frac{z_1}{z_2} &= \frac{6}{2}[\cos(30^\circ - 90^\circ) + i\sin(30^\circ - 90^\circ)] \\ &= 3[\cos(-60^\circ) + i\sin(-60^\circ)] \\ &= 3(\cos 300^\circ + i\sin 300^\circ) \\ &= \frac{3}{2} - \frac{3\sqrt{3}}{2}i \end{aligned} $$

Evaluate $\displaystyle \frac{6(\cos 30^\circ + i\sin 30^\circ)}{2(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ)}$ with a positive angle.

Add $360^\circ$ to convert the negative angle into $[0^\circ, 360^\circ)$.

$$ \begin{aligned} \frac{z_1}{z_2} &= \frac{6}{2}[\cos(30^\circ - 90^\circ) + i\sin(30^\circ - 90^\circ)] \\ &= 3[\cos(-60^\circ) + i\sin(-60^\circ)] \\ &= 3(\cos 300^\circ + i\sin 300^\circ) \\ &= \frac{3}{2} - \frac{3\sqrt{3}}{2}i \end{aligned} $$
Example 2.6

จงหาตัวผกผันการคูณ $z^{-1}$ ของ $z = 4(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ)$

เนื่องจาก $1 = 1(\cos 0^\circ + i\sin 0^\circ)$ จึงใช้สูตรการหารได้ทันที

$$ \begin{aligned} z^{-1} &= \frac{1(\cos 0^\circ + i\sin 0^\circ)}{4(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ)} \\ &= \frac{1}{4}[\cos(0^\circ - 60^\circ) + i\sin(0^\circ - 60^\circ)] \\ &= \frac{1}{4}[\cos(-60^\circ) + i\sin(-60^\circ)] \\ &= \frac{1}{8} - \frac{\sqrt{3}}{8}i \end{aligned} $$

Find the multiplicative inverse $z^{-1}$ of $z = 4(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ)$.

Write $1 = 1(\cos 0^\circ + i\sin 0^\circ)$ and apply the quotient rule.

$$ \begin{aligned} z^{-1} &= \frac{1(\cos 0^\circ + i\sin 0^\circ)}{4(\cos 60^\circ + i\sin 60^\circ)} \\ &= \frac{1}{4}[\cos(0^\circ - 60^\circ) + i\sin(0^\circ - 60^\circ)] \\ &= \frac{1}{4}[\cos(-60^\circ) + i\sin(-60^\circ)] \\ &= \frac{1}{8} - \frac{\sqrt{3}}{8}i \end{aligned} $$
Example 2.7

จงหาค่าของ $\displaystyle \frac{(3\text{ cis }70^\circ)(4\text{ cis }80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ}$ ในรูป $a + bi$

$$ \begin{aligned} \frac{(3\text{ cis }70^\circ)(4\text{ cis }80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ} &= \frac{12\text{ cis }(70^\circ + 80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ} \\ &= \frac{12}{6}\text{ cis }(150^\circ - 30^\circ) \\ &= 2(\cos 120^\circ + i\sin 120^\circ) \\ &= 2\left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= -1 + \sqrt{3}i \end{aligned} $$

Evaluate $\displaystyle \frac{(3\text{ cis }70^\circ)(4\text{ cis }80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ}$ in $a + bi$ form.

$$ \begin{aligned} \frac{(3\text{ cis }70^\circ)(4\text{ cis }80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ} &= \frac{12\text{ cis }(70^\circ + 80^\circ)}{6\text{ cis }30^\circ} \\ &= \frac{12}{6}\text{ cis }(150^\circ - 30^\circ) \\ &= 2(\cos 120^\circ + i\sin 120^\circ) \\ &= 2\left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right) \\ &= -1 + \sqrt{3}i \end{aligned} $$
3

🚀 ทฤษฎีบทของเดอมัวฟร์ 🚀 De Moivre's Theorem

TH

ทฤษฎีบท: ถ้า $z = {\color{#1565c0}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta})$ เป็นจำนวนเชิงซ้อนในรูปเชิงขั้ว และ ${\color{#8e24aa}n}$ เป็นจำนวนเต็มใดๆ แล้ว:

$$ z^{\color{#8e24aa}n} = [{\color{#1565c0}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta})]^{\color{#8e24aa}n} = {\color{#1565c0}r}^{\color{#8e24aa}n}(\cos {\color{#8e24aa}n}{\color{#e65100}\theta} + i\sin {\color{#8e24aa}n}{\color{#e65100}\theta}) $$

หลักการจำ: นำขนาด $r$ ไปยกกำลัง $n$ และ นำเลขชี้กำลัง $n$ ไปคูณกับมุม $\theta$

EN

Theorem: If $z = {\color{#1565c0}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta})$ is a complex number in polar form and ${\color{#8e24aa}n}$ is any integer, then:

$$ z^{\color{#8e24aa}n} = [{\color{#1565c0}r}(\cos{\color{#e65100}\theta} + i\sin{\color{#e65100}\theta})]^{\color{#8e24aa}n} = {\color{#1565c0}r}^{\color{#8e24aa}n}(\cos {\color{#8e24aa}n}{\color{#e65100}\theta} + i\sin {\color{#8e24aa}n}{\color{#e65100}\theta}) $$

Key Idea: Raise the modulus $r$ to the power $n$, and multiply the angle $\theta$ by $n$.

Example 3.1

จงหาค่าของ $[2(\cos 15^\circ + i\sin 15^\circ)]^6$ ในรูป $a + bi$

$$ \begin{aligned} [2(\cos 15^\circ + i\sin 15^\circ)]^6 &= 2^6[\cos(6 \times 15^\circ) + i\sin(6 \times 15^\circ)] \\ &= 64(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ) \\ &= 64(0 + i) \\ &= 64i \end{aligned} $$

Evaluate $[2(\cos 15^\circ + i\sin 15^\circ)]^6$ in $a + bi$ form.

$$ \begin{aligned} [2(\cos 15^\circ + i\sin 15^\circ)]^6 &= 2^6[\cos(6 \times 15^\circ) + i\sin(6 \times 15^\circ)] \\ &= 64(\cos 90^\circ + i\sin 90^\circ) \\ &= 64(0 + i) \\ &= 64i \end{aligned} $$
Example 3.2

จงใช้ทฤษฎีบทของเดอมัวฟร์หาค่าของ $(1 + \sqrt{3}i)^{12}$

จากตัวอย่าง 1.1 เราทราบว่า $1 + \sqrt{3}i = 2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right)$

$$ \begin{aligned} (1 + \sqrt{3}i)^{12} &= \left[2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right)\right]^{12} \\ &= 2^{12}\left[\cos\left(12 \cdot \frac{\pi}{3}\right) + i\sin\left(12 \cdot \frac{\pi}{3}\right)\right] \\ &= 4096(\cos 4\pi + i\sin 4\pi) \\ &= 4096(1 + 0i) \\ &= 4096 \end{aligned} $$

Use De Moivre's Theorem to evaluate $(1 + \sqrt{3}i)^{12}$.

From Example 1.1, $1 + \sqrt{3}i = 2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right)$.

$$ \begin{aligned} (1 + \sqrt{3}i)^{12} &= \left[2\left(\cos\frac{\pi}{3} + i\sin\frac{\pi}{3}\right)\right]^{12} \\ &= 2^{12}\left[\cos\left(12 \cdot \frac{\pi}{3}\right) + i\sin\left(12 \cdot \frac{\pi}{3}\right)\right] \\ &= 4096(\cos 4\pi + i\sin 4\pi) \\ &= 4096(1 + 0i) \\ &= 4096 \end{aligned} $$
Example 3.3

จงหาค่าของ $(-\sqrt{3} + i)^7$ ในรูป $a + bi$

แปลงฐานเป็นรูปเชิงขั้วได้ $2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right)$

$$ \begin{aligned} (-\sqrt{3} + i)^7 &= \left[2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right)\right]^7 \\ &= 2^7\left(\cos\frac{35\pi}{6} + i\sin\frac{35\pi}{6}\right) \\ &= 128\left(\cos\frac{11\pi}{6} + i\sin\frac{11\pi}{6}\right) \\ &= 128\left(\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}i\right) \\ &= 64\sqrt{3} - 64i \end{aligned} $$

Evaluate $(-\sqrt{3} + i)^7$ in $a + bi$ form.

In polar form, $-\sqrt{3} + i = 2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right)$.

$$ \begin{aligned} (-\sqrt{3} + i)^7 &= \left[2\left(\cos\frac{5\pi}{6} + i\sin\frac{5\pi}{6}\right)\right]^7 \\ &= 2^7\left(\cos\frac{35\pi}{6} + i\sin\frac{35\pi}{6}\right) \\ &= 128\left(\cos\frac{11\pi}{6} + i\sin\frac{11\pi}{6}\right) \\ &= 128\left(\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}i\right) \\ &= 64\sqrt{3} - 64i \end{aligned} $$
Example 3.4

จงหาค่าของ $(1 - i)^{10}$ ในรูป $a + bi$

จุด $(1, -1)$ อยู่ใน $Q_4$ มี $r = \sqrt{2}$ และ $\theta = -\frac{\pi}{4}$

$$ \begin{aligned} (1 - i)^{10} &= \left[\sqrt{2}\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{4}\right)\right]^{10} \\ &= (\sqrt{2})^{10}\text{ cis }\left(-\frac{10\pi}{4}\right) \\ &= 32\text{ cis }\left(-\frac{5\pi}{2}\right) \\ &= 32\left[\cos\left(-\frac{\pi}{2}\right) + i\sin\left(-\frac{\pi}{2}\right)\right] \\ &= -32i \end{aligned} $$

Evaluate $(1 - i)^{10}$ in $a + bi$ form.

The point $(1, -1)$ is in $Q_4$ with $r = \sqrt{2}$ and $\theta = -\frac{\pi}{4}$.

$$ \begin{aligned} (1 - i)^{10} &= \left[\sqrt{2}\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{4}\right)\right]^{10} \\ &= (\sqrt{2})^{10}\text{ cis }\left(-\frac{10\pi}{4}\right) \\ &= 32\text{ cis }\left(-\frac{5\pi}{2}\right) \\ &= 32\left[\cos\left(-\frac{\pi}{2}\right) + i\sin\left(-\frac{\pi}{2}\right)\right] \\ &= -32i \end{aligned} $$
Example 3.5

จงหาค่าของ $(\sqrt{3} + i)^{-6}$ ในรูป $a + bi$

แปลง $\sqrt{3} + i = 2\text{ cis }\frac{\pi}{6}$ แล้วใช้ $n = -6$

$$ \begin{aligned} (\sqrt{3} + i)^{-6} &= \left(2\text{ cis }\frac{\pi}{6}\right)^{-6} \\ &= 2^{-6}\text{ cis }\left(-6 \cdot \frac{\pi}{6}\right) \\ &= \frac{1}{64}[\cos(-\pi) + i\sin(-\pi)] \\ &= \frac{1}{64}(-1 + 0i) \\ &= -\frac{1}{64} \end{aligned} $$

Evaluate $(\sqrt{3} + i)^{-6}$ in $a + bi$ form.

Convert $\sqrt{3} + i = 2\text{ cis }\frac{\pi}{6}$ and apply $n = -6$.

$$ \begin{aligned} (\sqrt{3} + i)^{-6} &= \left(2\text{ cis }\frac{\pi}{6}\right)^{-6} \\ &= 2^{-6}\text{ cis }\left(-6 \cdot \frac{\pi}{6}\right) \\ &= \frac{1}{64}[\cos(-\pi) + i\sin(-\pi)] \\ &= \frac{1}{64}(-1 + 0i) \\ &= -\frac{1}{64} \end{aligned} $$
Example 3.6

จงหาค่าของ $\displaystyle \left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right)^{100}$ ในรูป $a + bi$

สังเกตว่า $-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i = 1\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right)$

$$ \begin{aligned} \left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right)^{100} &= \left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right)^{100} \\ &= \cos\frac{200\pi}{3} + i\sin\frac{200\pi}{3} \\ &= \cos\left(66\pi + \frac{2\pi}{3}\right) + i\sin\left(66\pi + \frac{2\pi}{3}\right) \\ &= \cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3} \\ &= -\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i \end{aligned} $$

Evaluate $\displaystyle \left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right)^{100}$ in $a + bi$ form.

Notice that $-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i = 1\left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right)$.

$$ \begin{aligned} \left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i\right)^{100} &= \left(\cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3}\right)^{100} \\ &= \cos\frac{200\pi}{3} + i\sin\frac{200\pi}{3} \\ &= \cos\left(66\pi + \frac{2\pi}{3}\right) + i\sin\left(66\pi + \frac{2\pi}{3}\right) \\ &= \cos\frac{2\pi}{3} + i\sin\frac{2\pi}{3} \\ &= -\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2}i \end{aligned} $$
Example 3.7

จงหาผลสำเร็จของ $\displaystyle \frac{(1 + i)^8}{(\sqrt{3} - i)^6}$ ในรูป $a + bi$

แปลงตัวเศษ $1+i = \sqrt{2}\text{ cis }\frac{\pi}{4}$ และตัวส่วน $\sqrt{3}-i = 2\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{6}\right)$

$$ \begin{aligned} \frac{(1 + i)^8}{(\sqrt{3} - i)^6} &= \frac{\left(\sqrt{2}\text{ cis }\frac{\pi}{4}\right)^8}{\left[2\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{6}\right)\right]^6} \\ &= \frac{16\text{ cis }(2\pi)}{64\text{ cis }(-\pi)} \\ &= \frac{1}{4}\text{ cis }(2\pi - (-\pi)) \\ &= \frac{1}{4}(\cos 3\pi + i\sin 3\pi) \\ &= -\frac{1}{4} \end{aligned} $$

Simplify $\displaystyle \frac{(1 + i)^8}{(\sqrt{3} - i)^6}$ in $a + bi$ form.

Convert $1+i = \sqrt{2}\text{ cis }\frac{\pi}{4}$ and $\sqrt{3}-i = 2\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{6}\right)$.

$$ \begin{aligned} \frac{(1 + i)^8}{(\sqrt{3} - i)^6} &= \frac{\left(\sqrt{2}\text{ cis }\frac{\pi}{4}\right)^8}{\left[2\text{ cis }\left(-\frac{\pi}{6}\right)\right]^6} \\ &= \frac{16\text{ cis }(2\pi)}{64\text{ cis }(-\pi)} \\ &= \frac{1}{4}\text{ cis }(2\pi - (-\pi)) \\ &= \frac{1}{4}(\cos 3\pi + i\sin 3\pi) \\ &= -\frac{1}{4} \end{aligned} $$

คำศัพท์ที่น่าสนใจ Key Vocabulary

คำศัพท์คณิตศาสตร์ภาษาอังกฤษ พร้อมรากศัพท์

คำศัพท์ รากศัพท์ / Root ความหมาย / Meaning
Polar Form polus (axis, pole) + forma (shape) รูปเชิงขั้ว · การเขียนจำนวนเชิงซ้อนในรูประยะห่างจากจุดกำเนิด $r$ และมุม $\theta$ คือ $r(\cos\theta + i\sin\theta)$
Rectangular Form rectus (right) + angulus (angle) รูปพิกัดฉาก / รูปมาตรฐาน · การเขียนจำนวนเชิงซ้อนในรูป $z = a + bi$ หรือคู่อันดับ $(a, b)$
Modulus / Absolute Value modus (measure) + absolutus (free, unrestricted) มอดูลัส / ค่าสัมบูรณ์ · ระยะทางจากจุดกำเนิดไปยังจุด $(a,b)$ บนระนาบเชิงซ้อน $r = |z| = \sqrt{a^2 + b^2} \ge 0$
Argument arguere (to make clear, prove) อาร์กิวเมนต์ · มุม $\theta$ ที่เวกเตอร์ทำกับแกนจริงบวกในทิศทวนเข็มนาฬิกา โดย $\tan\theta = \frac{b}{a}$
Principal Argument princeps (first, chief) + arguere อาร์กิวเมนต์หลัก · ค่าอาร์กิวเมนต์ $\text{Arg}(z)$ ที่ถูกจำกัดให้อยู่ในช่วงมาตรฐาน เช่น $(-\pi, \pi]$ หรือ $[0, 2\pi)$
Quadrant quadrans (a fourth part, quarter) จตุภาค · พื้นที่ 1 ใน 4 ส่วนของระนาบพิกัดฉาก ใช้กำหนดช่วงมุม $\theta$ ตามเครื่องหมายของ $a$ และ $b$
cis θ c(os) + i + s(in) ซิสเซตา · สัญลักษณ์ย่อสากลแทนนิพจน์ $\cos\theta + i\sin\theta$
De Moivre's Theorem Named after Abraham de Moivre (1667–1754) ทฤษฎีบทของเดอมัวฟร์ · สูตรคำนวณกำลังของจำนวนเชิงซ้อนในรูปเชิงขั้ว $[r(\cos\theta + i\sin\theta)]^n = r^n(\cos n\theta + i\sin n\theta)$
Multiplication in Polar Form multus (many) + plicare (to fold) การคูณในรูปเชิงขั้ว · นำขนาดมาคูณกันและนำมุมมาบวกกัน $z_1 z_2 = r_1 r_2\text{ cis }(\theta_1 + \theta_2)$
Division in Polar Form dividere (to force apart, separate) การหารในรูปเชิงขั้ว · นำขนาดมาหารกันและนำมุมมาลบกัน $\frac{z_1}{z_2} = \frac{r_1}{r_2}\text{ cis }(\theta_1 - \theta_2)$
Complex Conjugate com- (together) + jugare (to yoke/join) สังยุคของจำนวนเชิงซ้อน · ในรูปเชิงขั้ว $\bar{z} = r(\cos(-\theta) + i\sin(-\theta)) = r(\cos\theta - i\sin\theta)$
Multiplicative Inverse in- (in) + vertere (to turn) อินเวอร์สการคูณ · ส่วนกลับของจำนวนเชิงซ้อนในรูปเชิงขั้ว $z^{-1} = \frac{1}{r}(\cos(-\theta) + i\sin(-\theta))$
Rotation rotare (to turn about an axle) การหมุน · ความหมายเชิงเรขาคณิตของการคูณด้วย $\text{cis }\theta$ ซึ่งเปรียบเหมือนการหมุนเวกเตอร์ทวนเข็มนาฬิกาไปเป็นมุม $\theta$
Radian radius (ray, spoke of a wheel) เรเดียน · หน่วยวัดมุมมาตรฐานในระบบคณิตศาสตร์สากล โดย $180^\circ = \pi \text{ rad}$
Pole & Polar Axis polus (end of axis) + axis (pivot) จุดขั้วและแกนเชิงขั้ว · จุดกำเนิด $(0,0)$ และรังสีของแกนจริงบวกที่เป็นจุดเริ่มต้นในการวัดมุม $\theta$